===================================
रस्त्याकडेला दिसलेली शाळा......
आणि माणुसकीच्या हृदयातून उमललेले दातृत्व !
आणि माणुसकीच्या हृदयातून उमललेले दातृत्व !
=================================
काही भेटी नियती घडवते, काही क्षण इतिहास घडवतात आणि काही माणसं आपल्या कृतीतून माणुसकीची नवी व्याख्या लिहून जातात...!
शिक्षणाच्या क्षेत्रात अनेकजण काम करतात, अनेकजण शाळा उभारतात, तर अनेकजण ज्ञानदानाचे कार्य करतात. परंतु एखाद्या अनोळखी शाळेवर सहज पडलेली नजर, त्या शाळेतील विद्यार्थ्यांविषयी मनात निर्माण झालेली आपुलकी आणि त्या आपुलकीतून उभे राहिलेले लाखमोलाचे दातृत्व... ही गोष्ट निश्चितच मनाला स्पर्शून जाणारी आहे.
असाच एक हृदयस्पर्शी आणि प्रेरणादायी प्रसंग घडला आहे जिल्हा परिषद शाळा, नागांव येथे.पुण्यातील प्रसिद्ध न्युरोसर्जन आदरणीय डॉ. श्री. संजय जे. पवार सर आणि डॉ. राजेश्वरी संजय पवार मॅडम यांना पुण्याहून मिरजकडे जायचे होते.
आपला प्रवास सुरू असताना ते पेठ नाका सोडून पुढे आले. त्यानंतर तांदूळवाडीतून पूर्वेकडे वळून नागांवच्या मार्गाने त्यांचा प्रवास सुरू झाला.
नागांवमधून जात असताना रस्त्याच्या कडेला असलेली जिल्हा परिषदेची शाळा त्यांच्या नजरेस पडली.सहज दिसलेली ती शाळा...क्षणभर थांबलेल्या विचारांची ती जागा...आणि त्या शाळेतील विद्यार्थ्यांविषयी मनात उमटलेली एक सुंदर भावना...
शाळेचे वातावरण, विद्यार्थ्यांची गुणवत्ता आणि शाळेत राबविले जाणारे विविध उपक्रम पाहून डॉक्टर साहेबांच्या मनात एक विचार निर्माण झाला.या शाळेतील मुलांसाठी मला काहीतरी करायचंय...
किती साधा विचार! पण त्यातून घडलेले कार्य किती महान !
एखाद्या शाळेच्या वाटेने जाताना अनेकजण तिच्याकडे पाहतात. काहीजण तिच्या इमारतीकडे पाहतात, काहीजण तिच्या आवाराकडे पाहतात; परंतु या डॉक्टर दांपत्याने त्या शाळेच्या भिंतींपलीकडे पाहिले.
त्यांनी पाहिली ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांची स्वप्ने...त्यांनी ओळखली आधुनिक शिक्षणाची गरज...आणि त्यांनी अनुभवली एका शाळेला काहीतरी देण्याची मनापासूनची ओढ !
ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांना उच्च दर्जाचे, आधुनिक आणि गुणवत्तापूर्ण शिक्षण मिळावे, या उदात्त हेतूने डॉ. संजय जे. पवार सर आणि डॉ. राजेश्वरी संजय पवार मॅडम यांनी जिल्हा परिषद शाळा नागांवला सुमारे दोन लाख रुपये किमतीचे
- Samsung Interactive Panel Board
- Slider White Board हे साहित्य सप्रेम भेट दिले.
ही भेट केवळ शैक्षणिक साहित्याची नाही. ही भेट आहे ग्रामीण विद्यार्थ्यांच्या भविष्यावर व्यक्त केलेल्या विश्वासाची !
आजच्या डिजिटल युगात शिक्षण केवळ पुस्तकांपुरते मर्यादित राहिलेले नाही. चित्रे, व्हिडिओ, डिजिटल सादरीकरणे आणि परस्परसंवादी तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना शिकण्याच्या असंख्य संधी उपलब्ध
होत आहेत.अशा वेळी या शाळेला मिळालेली Interactive
Panel Board ची भेट विद्यार्थ्यांच्या अध्ययनाला नवी दिशा देणारी ठरणार आहे.
वर्गातील प्रत्येक विद्यार्थी अधिक उत्सुकतेने शिकेल. प्रत्येक धडा अधिक रंजक होईल. प्रत्येक संकल्पना अधिक सहज समजेल.आणि कदाचित याच शाळेतील एखादा विद्यार्थी भविष्यात मोठा शास्त्रज्ञ, डॉक्टर, अभियंता किंवा समाजसेवक बनेल...त्या विद्यार्थ्याच्या यशामागे या दातृत्वाचा एक छोटासा, पण अत्यंत महत्त्वाचा वाटा असेल!
या दातृत्वामागील आणखी एक अत्यंत भावनिक पैलू म्हणजे आपल्या आई-वडिलांच्या स्मृतींना जपण्याची भावना.
डॉ. संजय जे. पवार सर आणि डॉ.राजेश्वरी संजय पवार मॅडम यांनी आपल्या वडिलांच्या कै. श्री.जे.टी.पवार आणि आईच्या कै. श्रीमती निर्मला ज्योतीराव पवार यांच्या स्मरणार्थ हे साहित्य शाळेला भेट दिले.
आई-वडील हे प्रत्येकाच्या आयुष्यातील पहिले गुरू असतात. त्यांच्या संस्कारांतून माणूस घडतो, त्यांच्या शिकवणीतून जीवनाला दिशा मिळते आणि त्यांच्या आठवणी आयुष्यभर मनात घर करून राहतात.आपल्या
आई-वडिलांच्या स्मृती जपण्याचे अनेक मार्ग असतात. परंतु त्यांच्या नावाने ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणासाठी असे भरीव योगदान देणे, ही खरोखरच एक अत्यंत सुंदर आणि उदात्त भावना आहे.
आज कै. पवार दांपत्य प्रत्यक्षात आपल्यात नसले, तरी त्यांच्या स्मृतीतून दिलेली ही भेट अनेक विद्यार्थ्यांच्या आयुष्यात ज्ञानाचा प्रकाश पसरवणार आहे.ज्या आई-वडिलांनी आपल्या मुलांना घडवले, त्यांच्या संस्कारांचा सुगंध आज एका शाळेच्या माध्यमातून असंख्य बालकांच्या आयुष्यात दरवळत राहिल.यापेक्षा सुंदर श्रद्धांजली कोणती असू शकते ?
माणसं निघून जातात... पण त्यांच्या संस्कारांतून घडलेली माणुसकी कायम जिवंत राहते! हे कार्य समाजाला एक महत्त्वाचा संदेश देणारे आहे.
शिक्षणाची गरज ओळखण्यासाठी त्या शाळेचे विद्यार्थी आपले नातेवाईक असण्याची गरज नाही. मदतीचा हात पुढे करण्यासाठी शाळेची ओळख असण्याची गरज नाही. एखाद्या विद्यार्थ्याच्या स्वप्नाला बळ देण्यासाठी त्याचे नाव माहीत असण्याचीही गरज नाही.गरज असते ती फक्त संवेदनशील मनाची !
या घटनेचे महत्त्व केवळ त्या शाळेपुरते मर्यादित नाही.ही घटना ग्रामीण शिक्षणाच्या गुणवत्तेबद्दल समाजात सकारात्मक विचार निर्माण करणारी आहे. शाळेतील विद्यार्थ्यांची गुणवत्ता, शिक्षकांचे प्रयत्न आणि शाळेत राबविले जाणारे उपक्रम यांना समाजातील संवेदनशील व्यक्तींकडून मिळणारा प्रतिसाद किती मोलाचा असतो, हे या प्रसंगातून स्पष्ट होते.शाळेच्या विकासासाठी शासनाचे प्रयत्न
महत्त्वाचे आहेतच; परंतु समाजाचा सहभाग लाभला, तर शिक्षणाच्या गुणवत्तेत अधिक व्यापक परिवर्तन
घडू शकते.
आज नागांवच्या शाळेत मिळालेली ही भेट उद्या इतर शाळांसाठीही प्रेरणादायी ठरू शकते.कदाचित एखाद्या अशाच गावगाड्यात मोठा झालेलाएखादा उद्योजक आपल्या गावातील शाळेसाठी पुढे येईल. एखादा अधिकारी विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक साहित्य देईल. एखादा डॉक्टर ग्रामीण विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणासाठी मदतीचा हात देईल.आणि अशा अनेक हातांच्या एकत्रित प्रयत्नांतून महाराष्ट्रातील ग्रामीण शिक्षण अधिक समृद्ध होईल.आदरणीय डॉ. संजय जे. पवार सर आणि डॉ. राजेश्वरी संजय पवार मॅडम,आपण अनोळखी रस्त्याने
जाताना केलेल्या प्रवासातील पाहिलेली ती अनोळखी शाळा आज आपल्या दातृत्वामुळे एका नव्या शैक्षणिक प्रवासाला सुरुवात करीत राहील.आपल्या या कृतीमुळे अनेक विद्यार्थ्यांच्या चेहऱ्यावर आनंद फुलणार आहे.
शिक्षकांच्या अध्यापनाला नवी ऊर्जा मिळणार आहे. आणि एका ग्रामीण शाळेच्या शैक्षणिक वाटचालीत नवा अध्याय लिहिला जाणार आहे.
आपल्या आई-वडिलांच्या स्मृतींना विनम्र अभिवादन !
आपल्या दातृत्वाची ही ज्योत अशीच अनेक विद्यार्थ्यांच्या आयुष्यात ज्ञानाचा प्रकाश पसरवत राहो, हीच मनापासून सदिच्छा !
शेवटी एवढेच...पुण्याहून मिरजकडे निघालेला एक प्रवास...नागांवच्या रस्त्याकडेला दिसलेली एक शाळा...मनात उमटलेला -एक विचार...
“ या मुलांसाठी मला काहीतरी करायचंय...” आणि त्या एका
विचारातून उजळलेली शेकडो विद्यार्थ्यांची स्वप्ने !
काही माणसं आपल्या वाटेवर भेटतात आणि पुढे निघून जातात. पण काही माणसं आपल्या वाटेवर येऊन अशी आठवण ठेवून जातात, जी अनेक पिढ्यांच्या स्मरणात राहते.
डॉ. संजय जे. पवार सर आणि डॉ. राजेश्वरी संजय पवार मॅडम यांचे हे दातृत्व त्यापैकीच एक ! ही केवळ एका शाळेला दिलेली भेट नाही... ही एका पिढीच्या भविष्याला दिलेली आशा आहे !
दातृत्वाला सलाम... माणुसकीला प्रणाम... आणि ज्ञानदानाच्या या पवित्र कार्याला मनःपूर्वक अभिवादन !
- धनाजी माने ....✍️
dhanajimane.blogspot.com
