Saturday, July 12, 2025

"शिष्याचे नम्र अभिवादन: गुरूच्या हृदयाला स्पर्शणारी कहाणी"


🎁 गुरुपौर्णिमेच्या दिवशी मिळालेलं आयुष्यभराचं बक्षीस – एक शिष्याचं पत्र ⤵️

#गुरुपौर्णिमा म्हणजे केवळ एक सण नव्हे, तर आपल्या जीवनाला आकार देणाऱ्या गुरूंप्रती कृतज्ञता व्यक्त करण्याचा एक खास दिवस. #शिक्षक म्हणून गेली कित्येक वर्षे काम करत असताना अनेक विद्यार्थी भेटले, अनेक अनुभव गाठीशी जमा झाले. पण आज गुरुपौर्णिमेच्या निमित्ताने जे काही अनुभवलं, ते शब्दांत मांडणं कठीण आहे – आणि म्हणूनच या लेखातून मी हे सर्व शेअर करत आहे.


आज सकाळी मला माझा एक विद्यार्थ्यी शुभम याचं पत्र आल. हे पत्र वाचताना माझ्या डोळ्यांत #अश्रू उभे राहिले.आम्ही पती-पत्नी म्हणून कोल्हापूर जिल्ह्यात काम करीत असताना या विद्यार्थ्यांना २० वर्षापुर्वी अध्यापन केले होते.६२ पैकी ५२ विद्यार्थी त्यावेळी ४ थी शिष्यवृत्ती मद्धे यशस्वी झाले होते. त्यातील एका विद्यार्थ्याने पाठवलेल पत्र ,सध्या तो #इंजिनिअर आहे.

 एक शिक्षक म्हणून आयुष्यात खूप काही मिळवलं, पण हे पत्र म्हणजे खऱ्या अर्थाने आयुष्यभरासाठीचं अमूल्य बक्षीस आहे. 

🔖तुम्ही स्वतःच ते वाचा :शिष्य शुभमचं पत्र...

===================

आदरणीय सर & मॅडम,

मी तुमचा शिष्य शुभम,

गुरु ब्रम्हा, गुरु विष्णु, गुरू देवो महेश्वरा,

गुरु साक्षात परब्रह्म, तसमैसी गुरु नमः🙏🏻

आज गुरुपौर्णिमा, याचेच औचित्य साधून प्रथम तुम्हा दोघांना वंदन करतो आणि तुमच्यासाठी दोन शब्द🙏🏻


मी इंग्लिश माध्यमातून मराठी माध्यमांमध्ये इयत्ता २ री मध्ये आपल्या गावच्या प्राथमिक शाळेत पहिल्या सत्रात मध्यातून प्रवेश घेतला. त्यावेळी तुम्ही वर्ग शिक्षक होता. माझे वडील तुमच्याकडे माझ्या प्रवेशासाठी मला घेऊन आले होते. त्यावेळी मला मराठीचा 'म' सुद्धा माहिती नव्हता. तुम्ही माझ्या वडीलांना वर्गातील इतर मुलांची तयारी दाखवली. त्या वेळी खूप मागे होतो. मला इतकी समज नव्हती आणि मी पूर्ण कच्च्या माती सारखा होतो. नंतर माझी तुमच्या मार्गदर्शना खाली घडायला सुरुवात झाली. मराठी साठी शून्य असणारा मी इयत्ता ३ मध्ये पूर्ण वर्ग मध्ये तिसरा आलो. हे फक्त तुमच्यामुळे. तिथून एक वेगळा आत्मविश्वास तुम्ही माझ्या मध्ये निर्माण केला आणि तिथून पुढे मागे वळून ही पाहील नाही. तुम्ही दाखवलेला विश्वास आणि तो आत्मविश्वास आजही माझ्या सोबत आहे. ही कच्ची माती आता एका पूर्ण परिपक्व मडक रूपात बनलेला आहे.


लहान असताना आम्ही सर्वच तुम्हाला खूप घाबरत होतो. तेव्हा वाटायचं की तुम्ही आम्हाला मारता म्हणून आम्ही तुम्हाला घाबरत होतो, पण नंतर समजले की ती भीती तुमच्याबद्दल असलेल्या आमच्या मनातल्या आदरा प्रति होती. या आजच्या स्पर्धेच्या युगात जे काही मी पाय घट्ट करून उभा आहे ते फक्त तुम्ही आमच्या सुरवातीच्या काळात रचलेल्या मजबूत पायामुळेच शक्य झाले आहे.


आज गुरुपौर्णिमा, गुरुला वंदन करण्याचा दिवस पुन्हा एकदा तुम्हाला वंदन करतो, तुमचे आशीर्वाद सदैव माझ्या पाठीशी राहुदेत. काही चुकी झाली असल्यास क्षमस्व 🙏🏻

धन्यवाद.

तुमचा आज्ञाधारी शिष्य,

शुभम

______________________________

हे पत्र वाचून मी खूप वेळ शब्दच हरवून बसलो. अशा वेळी शिक्षकाच्या भूमिकेतील "गुरू" ही संकल्पनाच नव्याने उमगते. कधी कुणाच्या आयुष्यात आपण काय बीज पेरलं याची कल्पनाही नसते, आणि अशा वेळी शिष्य स्वतःहून त्याचा उल्लेख करतो, तेव्हा समाधानाचं उधाण येतं. या पत्राला उत्तर देताना माझ्या मनात भावनांचा कल्लोळ होता. शब्द जुळवणंही कठीण जात होतं, पण त्याच वेळेस खूप काही बोलावंसं वाटत होतं. 


🔖म्हणून मी शुभमला खालीलप्रमाणे उत्तर पाठवलं:---माझं उत्तर – एक गुरू म्हणून 

____________________________

प्रिय शुभंम,

सप्रेम आशीर्वाद.

तुझं गुरुपौर्णिमेनिमित्ताने पाठवलेलं पत्र वाचलं आणि डोळ्यांत अश्रू तरळले. एका गुरूसाठी याहून मोठं बक्षीस दुसरं काही असूच शकत नाही. तुझ्या आठवणींनी मन पुन्हा त्या जुन्या दिवसांत हरवून गेलं.


तू इयत्ता दुसरीत आमच्या शाळेत आला होतास, ते क्षण आजही आठवतात. त्या वेळचा तुझा निरागस चेहरा, कुतूहल, आणि भाषेचं अज्ञानही तुझ्या डोळ्यांतील चमक लपवू शकलं नाही. मला तुझ्यात एक प्रतिभाशाली विद्यार्थी पहिल्या दिवसापासून दिसला होता. आणि मी फक्त एक गुरु म्हणून तुला योग्य दिशा देण्याचा प्रयत्न केला.


तू स्वतःच खूप मेहनती होतास, आणि जेव्हा एखादा विद्यार्थी संधी मिळाल्यावर झपाटून शिकतो, प्रगती करतो, तेव्हा त्याच्या यशात गुरूचा नव्हे तर त्या विद्यार्थ्याच्या जिद्दीचा अधिक वाटा असतो. तुला इयत्ता तिसरीत आलेलं यश म्हणजे केवळ सुरुवात होती — त्यानंतर तू सतत प्रगती करत गेलास, हे पाहून मला खूप आनंद होतो.


तू म्हणतोस की, "मी एक कच्ची माती होतो आणि परिपक्व मडक झालो" — हे ऐकून समाधान वाटतं की, त्या मातीला योग्य आकार देण्यात थोडं योगदान आमचंही होतं. पण या मडक्याला मजबुती आणि उपयोगीपणा तू स्वतःच्या कष्टांनी दिलास.


तू आमच्याबद्दल व्यक्त केलेली कृतज्ञता, आदर आणि प्रेम मनाला स्पर्शून गेले. शिक्षक म्हणून हा क्षण अत्यंत समाधानाचा आहे.

तुला पुढील वाटचालीसाठी मनापासून शुभेच्छा. तू आयुष्यात कितीही उंच भरारी घेत जा, पण मातीचा गंध आणि मूळ कधी विसरू नकोस. आमचा आशीर्वाद सदैव तुझ्या पाठीशी आहे.


गुरुचं खरं यश हेच की त्याचा शिष्य यशस्वी होतो आणि मनाने नम्र राहतो. तू हे दोन्ही सिद्ध केलं आहेस.

सदैव तुम्हा सर्व विद्यार्थ्यांनवर मुलांनप्रमाणे प्रेम करणारे तुमचे

माने सर आणि मॅडम

_________________________

एकूणच हे दोन्ही पत्र वाचताना शिक्षक म्हणून तुमच्याही डोळ्यांत पाणी तरळलं असेल. शिक्षक आणि शिष्य यांचं नातं इतकं नाजूक आणि तरीही इतकं गहिरं असतं की शब्द अपुरे पडतात. शुभमसारखा शिष्य मिळणं ही शिक्षकासाठी आयुष्यभराची संपत्ती आहे.आणि असे अनेक विद्यार्थी मला माझ्या आयुष्यात मिळाले. यामध्ये मला आजही त्यांचे फोन येतात .

नॉर्वे मद्धे असणारा अक्षय,अमेरिकेत असणारा संग्राम , महाराष्ट्र पोलीसमद्धे असणारा जयकर , कुवेतमद्धे असणारा प्रतिक तसेच विविध क्षेत्रात कार्यरत असणारे अभिनव,सुशांत, अनिकेत, सुरज ,प्रवीण गावडे ,मंगेश ,आदित्य, मयूर, रोहन ,सत्यम,जयेश ,हर्षद,अजिंक्य, स्वप्निल,प्रणव, राहुल,साहिल, अभिजीत ,अमर ,अनिल रणजीत,ऋषिकेश ,सौरभ ,सुरेश ,संतोष ,धीरज, महेश हे सर्व विद्यार्थी त्यावेळच्या इयत्ता चौथी शिष्यवृत्ती परीक्षेत चांगल्या मार्काने यशस्वी झाले होते.अनेक विद्यार्थ्यांनी तर २५२ ते २७४ इतकी  मार्कस  मिळवली होती.  यशस्वी झालेले हे विद्यार्थी आजही कृतज्ञतापूर्वक मागे फिरून पाहतात.  आठवणी काढतात. संपर्क साधतात ,भेटतात.माझा वाढदिवस स्मरणात ठेवून शक्य असेल ते विद्यार्थी वाढदिवस साजरा करण्यासाठी घरी येऊन जातात.तसेच तुषार व सुहास हे तर वेळोवेळी आमच्या तब्येतीची आस्थेवाईकपणे चौकशी करतात ,असेल ती भाजी -भाकरी आमच्या समवेत खातात ,गप्पा मारतात ,सुखदुःख शेअर करतात... तेव्हा मन भरून येत गहिवरून येतं. आयुष्यातील हे सर्वात मोठ बक्षीस मिळाल्याचं समाधान मिळतं.


हा लेख मी खास त्या क्षणाच्या साक्षीदारासाठी लिहिला आहे – ज्यांनी मला “गुरू” या शब्दाचा खरा अर्थ पुन्हा एकदा शिकवला.

- धनाजी माने....✍️

 _______________________

🔖 अमेरिकेतून आणखी एका माझ्या संग्राम या विद्यार्थ्याने पाठवलेल पत्र -

[7/5, 12:57 AM] Sangram Nikam: 

"I want to sincerely thank you sir for giving me the best education. Your guidance, patience, and dedication have shaped who I am today. I’m truly grateful for everything you've taught me, both inside and outside the classroom."


[7/5, 12:59 AM] Sangram Nikam:  "In the USA, it's not easy to learn everything, especially without strong communication. But you and Madam helped me so much and taught me many important things. I’m truly grateful for your support, guidance, and patience. Thank you for helping me grow."

 ____________________________


बाबासाहेब परीट - ग्रामीण कथाकार

  बाबासाहेब परीट मराठी साहित्यात “कथाकथन” म्हटलं की केवळ कथा लिहिणं नाही, तर ती जिवंतपणे सांगण्याची कला अभिप्रेत असावी लागते. अशीच या क्षेत्...